De invloed van de klimaatverandering laat zich onder andere gelden in de grondwaterstand. Perioden van grote droogte hebben invloed op die stand, maar evenzogoed moet regelmatig het grondwater juist laag worden gehouden om overtollig regenwater af te kunnen voeren. Water, hout en zuurstof is een slechte combinatie. Is de grondwaterstand te laag, dan komen de houten palen van de fundering vrij en gaan ze rotten. Momenteel speelt dit onder andere bij de vooroorlogse sociale woningbouw. Alleen al in Rotterdam moet binnen twintig jaar bij 15.000 (woon)eenheden duurzaam funderingsherstel plaatsvinden. Maar de funderingsproblematiek speelt in heel Nederland. Volgens de stichting Kennis Centrum Aanpak Funderingsproblematiek KCAF nemen de funderingsproblemen waar huiseigenaren mee te maken hebben, of nog te maken krijgen, door bodemdaling en droogte in rap tempo toe. Duizenden huiseigenaren moeten dus de komende jaren noodgedwongen de fundering herstellen.
Jurriëns voert in Rotterdam grootschalige, seriematige projecten uit in opdracht van woningcorporaties en werkt daarbij nauw samen met een in funderingsherstel gespecialiseerde bouwpartner.
Duurzaam funderingsherstel vraagt gedegen onderzoek
Voordat het funderingsherstel kan beginnen, wordt uitgebreid onderzoek gedaan. Dat gebeurt bijvoorbeeld aan de hand van archiefmateriaal. Omdat het gaat om oude complexen, is doorgaans slechts zo’n 70 procent van het archiefmateriaal nog actueel en bruikbaar. Die kennis wordt dan aangevuld met (geotechnisch) onderzoek ter plaatse en met de knowhow van de specialisten. Net als bij restauratie is bij het onderzoek voor duurzaam funderingsherstel veel aandacht voor mogelijk oude, historische details die bewaard moeten blijven. In zo’n geval komt het aan op het improvisatievermogen van de deskundigen die de fundering herstellen.
Als er sprake zou kunnen zijn van (bodem)vervuiling wordt milieukundig bodemonderzoek uitgevoerd. Blijkt de grond vervuild te zijn, dan zal dat eerst volgens de geldende procedures opgeruimd worden, voordat duurzaam funderingsherstel kan worden gestart.
Heipalen steunen op de ondergrondse zandlaag. Door middel van sonderingen wordt bepaald op welke diepte de zandlaag zich bevindt. En hoe lang de heipalen dus moeten zijn. In Rotterdam bevindt de zandlaag zich tot zo’n 20 meter diepte, maar in Amsterdam kan dat heel sterk fluctueren tot ongeveer 27 meter. De samenstelling van de grondlagen, maar vooral ook de omgeving van het werk bepalen welke heimethode bij duurzaam funderingsherstel kan worden toegepast. In Rotterdam wordt bijvoorbeeld het stalenbuizensysteem gebruikt voor trillingsarm heien. Hier leent de omgeving zich daarvoor en kan er weinig schade ontstaan. Maar in Amsterdam, waar in de grachtengordel veel kwetsbare panden staan, moeten de langere injectiepalen trillingsvrij worden geheid.
Bij funderingsherstel is het aanvragen van een omgevingsvergunning verplicht.
Zodra alle bouwtechnische informatie en de ondergrondse situatie bekend zijn, maakt Jurriëns een plan voor duurzaam funderingsherstel.
Fundering herstellen betekent veel communiceren
De fundering herstellen gebeurt vrijwel altijd bij een bestaand (woon)complex, dat in gebruik is. Meestal moeten de bewoners van de begane grond een (tijdelijke) andere woning betrekken. Je krijgt dus te maken met bewoners van wie de privésituatie ernstig wordt aangetast. Blijven de bewoners van de bovenverdiepingen in hun woningen, dan krijgen zij bovendien te maken met (geluids)overlast. Afhankelijk van de omvang van het complex en de aard van het funderingsherstel kan dat wel een tot anderhalf jaar duren. Bovendien wonen zij als het ware op een bouwterrein, waardoor er ook veel aandacht moet zijn voor de toegankelijkheid en de veiligheid. Een goed plan voor duurzaam funderingsherstel heeft daarom veel aandacht voor de communicatie met de bewoners.
De fundering herstellen bij sociale woningbouw vindt meestal plaats binnen dichtbebouwd gebied, waar weinig ruimte is voor transport en opslag. Een logistieke uitdaging, waarbij veel afhangt van een strakke planning. Tijdens de uitvoering wordt veelal gewerkt met planningen per zes weken. Afstemming met alle bouwpartners is essentieel, maar ook de bewoners moeten steeds tijdig op de hoogte worden gebracht van de geplande werkzaamheden en de mogelijke overlast die deze kunnen veroorzaken. Voortdurend contact met collega’s en bouwpartners en met de opdrachtgever en de bewoners is een van de belangrijkste taken van de uitvoerder van het funderingswerk.
Fundering herstellen en onderkelderen
Tegelijk met de fundering herstellen bestaat de mogelijkheid de woningen te onderkelderen. Bij funderingsherstel wordt de vloer van de woningen op de begane grond verwijderd. Dit is nodig om de heistelling te kunnen plaatsen. Als de beganegrondvloer is verwijderd, worden de nieuwe palen geheid en wordt een nieuwe betonvloer gestort. Deze vloer wordt verbonden met de bestaande dragende muren. Er ontstaat een soort tafel. Daarom wordt dit een tafelconstructie genoemd. Vervolgens komt het gewicht van de woning langzamerhand op de tafel te rusten. Dit proces kan een paar maanden duren.